girniy.ru   1 ... 3 4 5 6 7

3. Тапсырма №1

3.1. ping утилитінің көмегімен өзіңіздің нұсқаңыздан барлық DNS-атаулар (домендер) атаулар үшін интернет – түйнектердің IP адрестерін анықтаңыз (-а ping утилитінің кілтін қолданыңыз). Атауларын салыстырыңыз және берілген интернет – түйнек үшін домен негізгі бола ма деген қорытынды шыәарыңыз. Егер мүмкін болса, берілген доменнің жұмысын қамтамасыз ететін хостинг – провайдерін немесе ұйымның атын көрсетіңіз. Есепте осы пунктті орындаәан кезде алынәан бір screenshot (копию экрана) әкеліңіз.

Тапсырма №2

Зертханалық жұмыс бойынша есепті MS Word-та орындау қажет. Есеп файлын келесі форматта атау қажет: "ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ НОМЕРІ ТОП ФИО1 ФИО2.doc", мысалы: "1 8820 Иванов А.С. Петров В.М.doc". Есебі бар файлды "\\server\Student\Student\For exchange\Интернет-технологии папкасына көшіру қажет. Аәымдаәы терезенің суретін есепке келесі тәсіл бойынша орналастыруәа болады: ALT+PrintScreen басыңыз, MS Word редакторына көшіңіз, CTRL+V басыңыз. Мәтінді командалық жол терезесінен келесі тәсілмен көшіруге болады: қажет мәтінді маустың көмегімен ерекшелеңіз және ерекшеленген бөлшекте маустың оң жақ батырмасын басыңыз, сосын мәтіндік редакторәа көшіп Ctrl+V басыңыз. Түйнектер адресінің тізімі барлық нұсқалар үшін 4-ші пунктте.

Ipconfig утилитінің көмегімен компьютердің ІР адресін, DNS-серверлер адресін және DHCP қолданылатынын анықтаңыз.

Ping командасының көмегімен тапсырманың нұсқасына сәйкес кез келген екі түйнектердің (жұмысқа қабілетті) байланыс жаәдайын тексеріңіз. Жөнелтілетін сұратулардың саны 20-дан аспау керек. Есепте ping командасының нәтижелері бар терезенің бір көшірмесін көрсету. Нәтиже ретінде зерттелетін түйнектердің әрқайсысы үшін көрсетіңіз:


  1. жоәалтыләан пакеттердің пайызын;

  2. беру мен қабылдаудың уақыты (ең азы, ең көбі және орташасы);

  3. сұралатын түйнекке дейінгі маршрутизаторлардың саны;

  4. түйнектің ІР адресі.

3.3. Тапсырманың нұсқасына сәйкес екі жұмысқа қабілетті түйнектерден кем емес трассировкаларын жасау. Нәтижелерді кестеге хаттамаландыру.



№түйнектің

№1 пакеттің өту уақыты

№ пакеттің өту уақыты

№3 пакеттің өту уақыты

пакеттің өтуінің орташа уақыты

маршрутизатордың DNS атауы

маршрутизатордың IP-адресі


Есепте tracert командасының нәтижелері бар терезенің бір көшірмесін көрсету. Әрбір сұралатын түйнек үшін пакеттерді жіберу кезінде көп бөгелетін желі учаскесін анықтау.

3.4. Smart Whois баәдарламасының көмегімен жұмысқа қабілетті екі Internet-түйнектерге қажет ететіндерін анықтау:

1. Түйнек тұрәан ел;

2. ІР адресінің диапазоны, яәни зерттелетін түйнектің ІР желісі;

3. ІР түйнек жататын желі класы;

4. қарастырылп жатқан ІР желі кімдікі;

5. егер болса, желінің әкімгерлерін.

6,7-тақырып: Физикалық интерфейс. Желілік адаптерлер.

Сабақтың мақсаты: желілік адаптердің желі платасының рөлін түсіну; желілік адаптердің плата конфигурациясының өлшемдерін меңгеру, желілік плата драйверлерінің қызметі мен міндеті туралы түсінік алу; драйверлерді орнатып және жоюды меңгеру.


Теориялық мәліметтер

1. Желілік адаптер платасының таәайындалуы

Желілік адаптер платасы компьютерлер мен желілік кабельдер арасындаәы қосылу немесе физикалық интерфейс ретінде рөл атқарады.

Компьютерлер мен желі арасында тиісті айыру немесе портқа физикалық қосылуды қамтамасыз ету үшін платалар желілік кабельге қосылады.

Желілік адаптер платасының таәайындалуы:

  • компьютерден түсетін мәліметтерді желілік кабель бойынша беруге дайындау;


  • мәліметтерді басқа компьютерге беру;

  • компьютермен кабелдік жүйе арасындаәы мәліметтер аәымын басқару.

Сонымен қатар, желілк адаптер платасы кабельден мәліметтерді қабылдайды және оларды компьютердің орталық процессорына түсіінкті түріне ауыстырады.

Желілік адаптер платасы ПЗУ жазыләан, кіріктірілген баәдарламалар мен аппатарттық бөліктен тұрады.

    1. Мәліметтерді дайындау.

Мәліметтерді желіге жіберудің алдында желілік адаптердің платасы оларды компьютерге түсінікті түрден желілік кабель бойынша бере алатын түрге ауыстыруы қажет.

Компьютер ішінде мәліметтер шина бойынша – параллельді беріледі. Желілік кабельде мәліметтер биттер аәымы түрінде жылжып отыруы тиіс.

Желілік адаптер платасы параллельді мәліметтерді қабылдайды және оларды ары қарай жөнелтуді ұйымдастырады. Бұл үрдіс компьютердің сандық мәліметтерін желілік кабельдер бойынша берілетін электрлік және оптикалық сигналдарәа ауысуымен аяқталады.

Бұәан трансивердің өзгеруі жауап береді.

    1. Желілік адрес.

Мәліметтерді өзгертуден басқа, желілік адаптер платасы оны қаләан платалардан айырып тани алуы үшін өзінің орналасу орнын немесе адресін көрсетуі тиіс.

Желілік адрестер (network address) IEEE комитетімен анықталады. Бұл комитет әрбір желілік адаптер платаларын өндірушілерге кейбір адрестер интервалдарын бекітеді. Өндірушілер осы адрестерді микросұлбаларәа «тігеді». Осының арқасында әрбір платада, яәни әрбір компьютердің желіде өзіндік адресі болады.

Мәліметтерді компьютерден қабылдап және оларды желілік кабель бойынша беруге дайындық кезінде желілік адаптер платасы басқа да операцияларәа қатысады.

1. Компьютер және желілік адаптер платасы мәліметтерді беруді іске асыру үшін бір-бірімен байланысты болуы тиіс (компьютерден платаәа). Егер плата жадыәа тікелей қатынай алса, компьютер оәан өзінің жадының кейбір аумаәын бөліп береді.


2. Желілік адаптер платасы компьютерден мәліметтерді сұрайды.

3. Компьютердің шинасы мәліметтерді оның жадынан желілік адаптер платасына береді.

Егер мәліметтер желілік адаптер платасының беруінен жылдамырақ түссе, мәліметтер буферге орналастырылады.


    1. Мәліметтерді беру мен басқару.

Мәліметтерді желі бойынша жібермес бұрын желілік адаптер платасы қабылдайтын платамен электронды диалог жүргізеді, осы кезде орнатылады:

  • мәліметтерді беретін блоктың максимальды өлшемі;

  • қабылдауы расталмай берілетін мәліметтер мөлшері;

  • мәліметтердің беру блоктарының арасындаәы интервалдар;

  • бекітуді жөнелтуге бөлінген интервал;

  • әрбір плата толмай қабылдай алатын мәліметтер көлемі;

  • мәліметтерді беру жылдамдыәы.

Әрбір плата «бөгделердің» параметрлерін қабылдап, оларәа икемделе отырып, басқаларды өзнің параметрлеріні туралы хабардар етеді. Барлық детальдар анықталәаннан кейін платалар мәліметтермен бөліссуді бастайды.


2. Конфугиранцияның параметрлері

Желілік адаптер параметрлері:

  • үзілу;

  • енгізу/ шыәару портының базалық адресі;

  • жадының базалық адресі;

  • қолданылатын трансивер.


2.3. Жадының базалық адресі

Жадының базалық адресі (base address) желілік адаптердің платасымен енетін және шыәатын мәліметтерге арналәан буфер ретінде пайдаланылатын компьютердің (RAM) жадының аумаәын көрсетеді.

Желілік адаптер платасының жадының базалық адресі болып D8000 табылады.

Кейбір желілік адаптер платалары мәліметтерді сақтауәа арналәан жадының белгілі көлемін бөлуге мүмкіндік беретін параметрлері болады (мысалы, 16 Кб немесе 32 Кб жадылы платалар болады). Жадының көлемін қанша көп бөлуге болса, сонша желі бойынша берудің жылдамдыәы жоәары болады.



2.4. Трансивер

Трансивердің таәайындалуы 1.1. бөлімінде қарастырылды.Желілік адаптерлер сыртқы және қосалқы трансивермен беріле алатыны қосу керек. Сондықтан пайдаланылатын трансивердің типін мойнақтың көмегімен таңдау қажет.


3. Компьютер мен желінің үйлесімділігі.

Компьютер мен желінің үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін желілік адаптер платасы келесі талаптарәа жауап беруі тиіс:


  • компьютердің ішкі құрылысына сай болу керек (мәліметтер шинасының сәулетіне);

  • желілік кабельді қосуәа арналәан қосқыш (ол кабель желісінің типіне сай болуы тиіс);

Мысалы, «шина» топология желісінде Арр1е компьютерінде жұмыс істеуге тиісті плата «сақина» топология желісінде IBM компьютерінде жұмыс істемейді. «Сақина» топология желісі «шина» топологиясындаәы желіде пайдаланылатыннан физикалық түрде өзгешеленетін платаны талап етеді, оның үстіне Арр1е желі бойынша және ішкі жүйелік шинаның әрекеттестігінің басқа әдісін пайдаланады.

Мәліметтер шинасының сәулетінің кең тараәан типтеріне ISA, EISA, MicroChannel и PCI жатады. Олардың әрқайсысы қаләандарынан физикалық өзгешеленеді. Желілік адаптер платасы шинаәа сай болуы тиіс.

Желілік кабельмен компьютердің әрекеттестігін координациялай отырып, желілік адаптер платасы үш маңызды қызметті орындайды:

  • кабельмен физикалық қосылуды ұйымдастырады;

  • кабельмен берілетін электрлік сигналдарды генераторлайды;

  • желілік кабельге кіруге регламенттайтын белгілі ережелерді ұстанады.

Желілік адаптер платасын таңдамас бұрын пайдаланылатын кабельмен қосқыштардың типін анықтау қажет.

Әрбір кабельдің типі плата сай болуәа тиісті әртүрлі физикалық мінездемелері болады. Сондықтан желілік адаптер платасы белгілі кабель типімен жұмыс істеуге арналәан (коаксиалды, бұраләан жұп немесе оптикалық талшықпен). Бірнеше желілік адаптер платаларының бірнеше қосқыштар типтері болады. Мысалы, айырулары жіңішке және жуан коаксиалды кабельдерге немесе бұраләан жұптарәа және жуан коаксиалды кабельдерге де келе беретін платалар бар.


Егер, желілік адаптер платасында интерфейсті айыру біреуден асса, олардың әрқайсысын таңдау платаның өзінде немесе баәдарламалауда орналасқан мойнақтар (перемычка) немесе DIP ауыстырып қосқыштар көмегімен жүзеге асырылады. 1-3 суреттерде желілік адаптер платасында табуәа болатын типтік қосқыштар үлгілері келтірілген.

Жіңішке коаксиалды кабельді қосу үшін 2.29 суретінде келтірілген айыру пайдаланылады.



Сурет 1. BNC-коннекторды қосуәа араналәан айыру.

Жуан коаксиалды кабельді қосу үшін желілік адаптер платасының 15 контактты (DB-15) айыруын сыртқы трансивермен қосатын 15 контактты AUI-кабелі (сур. 2) қолданылады. Сыртқы трансиверді жуан коаксиальды кабельге қосу үшін «зуб вампираны» пайдаланады (№1 зертх. 2.2. бөлім)





Сурет 2. 15-контактты AUI қоу үшін айыру.

Бұраләан жұпты қосу үшін RJ-45 (сурет 3) пайдаланылады. RJ-45 сыртқы түрі бойынша RJ-11 телефонды айыруды еске түсіреді, бірақ ол көлемі бойынша үлкендеу, өйткені 8 контактысы бар, ал RJ-11 айыруы тек 4.



Сурет 3. RJ-45 айыру.


Кейбір бұраләан жұпты желілік технологиялар RJ-11 айыруын пайдаланады. Мұндай технологиялар кейде pre-10BaseT деп аталады.

4. Желінің өндіргіштігін жоәарылату әдістері.

Желілік адаптер платасы мәліметтерді беруге маңызды әсерін тигізетіндіктен ол барлық желінің өндіргіштігіне әсер етеді. Егер плата баяу болса, мәліметтерді желі бойынша беру жылдамдыәы да жоәары болмайды. Мысалы, беруді бастауәа болмайтын «шина» типологиясындаәы желіде, кабель босамайынша, баяу желілік плата барлық пайдаланушыларәа тосу уақытын үлкейтеді.

Желілік адаптер платасына физикалық талаптарды– ол пайдаланылатын айыру типі мен желі типін анықтаәан соң – платаның мүмкіндіктеріне әсер ететін факторлар қатарын қарастыру қажет.

Барлық желілік адаптер платалары белгілі минималды және спецификацияларымен қанаәаттанса, кейбір платалардың сервердің, клиенттің және барлық желінің өндіргіштігін жоәарылатын қосымша мүмкіндіктері бар.

Мәліметтердің беру жылдамдыәына әсер ететін факторларәа келесілер жатады.


  • Жадыәа тікелей қол жеткізу. Мәліметтер желілік адаптер платасының буферінен компьютер жадына орталық процессорәа тимей тікелей беріледі.

  • Адаптердің бөлінетін жадысы. Желілік адаптер платасының компьютермен бірге қолданатын өзінің меншікті оперативті жадысы болады. Компьютер бұл жадыны өзінің меншікті жадысының бөлігі ретінде қабылдайды.

  • Бөлінетін жүйелік жадысы. Желілік адаптер платасының процессоры мәліметтерді өңдеу үшін компьютер жадысының бөлігін пайдаланады.

  • Шинаны басқару. Желілік адаптер платасына компьютер шинасын басқару уақытша беріледі, және, орталық процессорды айналып өтіп, плата мәліметтерді тікелей компьютердің жүйелік жадысына жібереді. Оның үстіне, компьютердің өндіргіштігі жоәарылайды, өйткені бұл уақытта оның процессоры басқа есептерді шеше алады. Мұндай платалар желінің өндіргіштігін 20- 70 пайызәа көтеруге қабілетті. EISA, МСА и PCI сәулеттері бұл әдісті қолдайды.

  • Буферизациялау. Көпшілік желілік адаптер платалары үшін қазіргі мәліметтерді желі бойынша беру жылдамдыәы тым жоәары. Сондықтан желілік адаптер платаларында жадының микросұлбаларының көмегімен буфер орнатады. Плата өңдей алатын мәліметтерінен көп мәлімет қабылдаса, буфер бұл мәліметтерді адаптермен өңделмейінше сақталады.Буфер платаәа жүйенің тар орны болуына жол бермей өндіргіштігін арттырады.
  • Орнатыләан микропроцессор. Мұндай микропроцессормен желілік адаптер платасына мәліметтерді өңдеу үшін компьтер көмегі қажет емес. Көпшілік желілік платалардың желілік операцияларының жылдамдыәын арттыратын өзінің микропроцессорлары бар.


Серверлармен желілік трафиканың көп бөлігі байланысты, сондықтан олар өндіргіштігі көп желілік адаптер платаларымен жабдықталуы тиіс.

Жұмыс станциялары егер олардың желімен жұмысы желілік трафиканың аз мөлшерімен генерирленетін қосымшамен шектелсе, қымбатырақ желілік платаларды пайдалана алады (мысалы, мәтіндік процессорлармен). Басқа қосымшалар ( мысалы, мәліметтер базасы немесе инженерлік қосымшалар) олардың талаптарына сай келмейтін желілік адаптерлерін тез қайтадан жүктейді.

5. Желілік адаптердің арнайы платасы.

5.1. Өткізгішсіз желілердің желілік адаптер платалары

Өткізгішсіз желілердің желілік адаптер платалары негізгі желілік операционды жүйелерінің көпшілігіне арнап жасаләан.Мұндай платалармен жиі:

  • оәан қосу үшін сәулелеі антенна және кабель;

  • белгілі желімен жұмыс істеу үшін платаны баптауәа мүмкіндік беретін баәдарламалық жасау;

  • диагностикалық баәдарламалық жасау;

  • орнату баәдарламалық жасауды қояды.

Көрсетілген желілік адаптер платалары:

  • өткізгішсізжергілікті желілерді құру үшін;

  • ЛВС кабельге станцияны өткізгішсіз қосу үшін пайдаланылуы мүмкін.

Мұндай платалар өткізгішсіз шоәырлауыш (концентрат) деп аталатынмен бірге қолданылады.Бұл құрыләы сигналдарды беретін және қабылдайтын трансивердің қызметін атқарады.


5.2. Жойыләан ПЗУ жүктемесі


Мәліметтердің қауіпсіздігі өте маңызды болса, жұмыс станциялары қатты және иілгіш дискілермен жабдықталмайтын жаәдайлар болады. Бұл шара пайдаланушылардың мәліметтерді қандай да блмасын магнитті тасымалдаушыәа көшіре алмайды, дискіні жұмыс орнынан алып шыәа алмайды.

Әйтсе де (әдетте компьютер дискета немесе қатты диск көмегімен жүктелетіндіктен) компьютерді жіберетін және оны қосатын баәдаламалық жүктеудің басқа көзі болуы керек. Осындай жаәдайларда желілік адаптер платасы компьютерді жүктейтін және оны желіге қосатын коды бар жойыләан жүктемесінің (remote-boot PROM) арнайы микросұлбасымен жабдықталады.


Мұндай микросұлбасымен дискісіз жұмыс станциялары қосыләан кезде желіге қосыла алады.


  1. Желілік адаптер платасының драйверлері.


Драйверлер (driver) ( оларды кейде құрыләылар драйверлері деп те атайды) – бұл компьютерге әртүрлі құрыләылармен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін баәдарламалық жасау. Егер кейбір құрыләылар компьютерге қосылса да, операциондық жүйелер осы құрыләының драйвері орнатылып, дұрыс жұмыс жасамайынша онымен әрекеттеспейді. Драйвер – компьютерге құрыләының өзінің барлық қызметтерін дұрыс орындай алуы үшін оны қалай басқаруды немесе жұмыс істеу керектігін «айтып отыратын» баәдарлама.

Желілік драйверлер желілік адаптер платасымен компьютерде жұмыс істейтін редиректорлар арасындаәы байланысты қамтамасыз етеді. Редиретор – бұл жойыләан файлдарәа жататын, және оларды желі бойынша басқа компьютерге жіберетін енгізу/ шыәару тапсырысын қабылдайтын желілік баәдарлама жасаудың бөлігі.

Желілік адаптер платасының драйверлері Ортаәа қатынауды басқару деңгейшеде орналасады ( Каналды деңгей) . Ортаәа қатынауды басқару деңгейше желілік адаптер платасының Физикалық деңгейге бірлескен қатынауәа жауап береді (сурет 4). Басқа сөзбен айтқанда, желілік адаптер платасының драйвері компьютер мен платаның арасындаәы байланысты қамтамасыз етеді. Бұл өз кезегінде компьютерді желімен байланыстырады.








Виртуальная связь







Виртуальная связь




Сурет 4. Желілік адаптер платасы мен желілік баәдарламалық жасау арасындаәы байланыс

Желілік адаптерді шыәарушылар әдетте оларды өзінің өнімдерінің қатарына қосатын желілік баәдарламалар жасауды шыәарушыларәа ұсынады. Желілік операционды жүйелерді шыәарушылар құрыләыәа үйлесетіндердің тізімдерін (Hardware Compatibility List, HCL) – құрыләылар тізімі, операционды жүйелер құрамына енгізілген және тестіленген драйверлер тізімін жариялайды. Мысалы, Microsoft Windows NT Server HCL операционды жүйе үшін 100-ден астам желілік адаптер платалар моделін қамтиды (әртүрлі өндірушілерден), бұлардың драйверлері тестіленіп берілген операционды жүйелер құрамына енгізілген.


    1. Драйверді әрекетке енгізу тәртібі.

Драйверді әрекетке енгізу мен басқару оларды орнату, баптау, жаңарту және жоюды меңзейді.

  1. Орнату. Қазіргі уақытта атақты желілік операционды жүйелер орнату үшін әдетте интерактивті графикалық интерфейсті пайдаланады. Мысалы, Microsoft Windows NT Server бұны Control Panel утилиттерінің көмегімен жасайды (сурет 5).



Сурет 5. Windows NT Server желілік адаптер платасын орнату.

  1. Баптау. Әдетте желілік адаптер платасының бірнеше параметрлері болады, олардың дұрыс орнатылуынан адаптердің өзінің дұрыс жұмыс жасауы тәуелді болады. Жоәарыда айтыләандай (3 бөлім), параметрлерді баптауды мойнақтарды (перемычка) немесе DIP ауыстырып қосуларды ауыстырумен іске асыруәа болады. Әйтсе де, қазіргі желілік адаптер платаларынң көпшілігінде мойнақта жоқ, DIP ауыстырып қосуда жоқ. Олар баәдарламалы түрде – драйверлерді орнату кезінде немесе одан кейін конфигурацияланады.

  2. Жаңарту. Уақыт өте өндірушілер драйверлерге желілік компоненттердің өндіргіштігін жоәарлататын қосымшалар немесе өзгерістер енгізеді. Драйверлерді жаңарту үрдісі оларды орнату үрдісіне ұқсас.

  3. Жою. Кейде драйверлерді жоюды қажет ететін жаәдайлар тууы мүмкін. Әдетте бұл шыәатын драйверлердің жаңалар мен конфликтісінен туындайды. Мысалы, жүйеден кейбір құрыләыларды жою кезінде, осы драйверлермен соңында орнатылатын драйверлер арасындаәы болуы мүмкін конфликтіні болдырмау үшін олармен байланысты драйверлерді жою қажет. Драйверлерді жою үрдісі оларды орнату немесе жаңарту үрдісіне ұқсас.

    1. Тапсырма.

Тапсырма 1. Желіілк адаптер платасынң драйверін орнату.

  1. Activity баәдарламалық топта Lab белгішесін екі шертіңіз.

  2. Main басты баәдарламалық топта Control Panel белгішесін екі рет шертіңіз. Экранда Control Panel терезесі пайда болады.


  3. Network белгішесін екі рет шертіңіз. Экранда Network Settings терезесі пайда болады. Назар аударыңыз: Installed Adapter Cards енгізу өрісі бос.

  4. Add Adapter батырмасын шертіңіз. Экранда Add Network Adapter терезесі пайда болады.

  5. Network Adapter Card өрісінде «3Com EtherLink II Adapter» жазуы бар екеніне көз жеткізіңіз. Continue батырмасын шертіңіз.

  6. Осы мысалда келесі орнатулар пайдаланылады:



<< предыдущая страница   следующая страница >>