girniy.ru 1


М.ӨТЕМІСОВ АТЫНДАҒЫ БАТЫС ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ



«БЕКІТЕМІН»

М.Өтемісов атындағы БҚМУ ректоры

Т.З. Рысбеков

27.03.2006 ж.


.




ЭМЖ әдістемелік нұсқаулықтары


ЭКОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРДІ ИДЕНТИФИКАЦИЯЛАУ

ЭМЖ.04.02


Орал, 2006


Ақпараттық деректер:



  1. Дайындаған: 24.03.2006 Ж.М. Карағойшин

  2. А
    03.04.2012 Ж.М.Қарағойшин (қолы)
    лғашқы рет енгізілді

  3. Енгізілген күні: 03.04.2006

  4. Қайта қарау күні: 03.04.2009

  5. Өзгертулер:






Енгізілген күні

Дайындаушының аты-жөні


Қолы


1

19.04.2007

Ж.М.Қарағойшин




2

03.10.2007

Ж.М.Қарағойшин




3

19.09.2008

Ж.М.Қарағойшин




4

21.01.2010

Ж.М.Қарағойшин





5

10.11.2010

Ж.М.Қарағойшин






Мазмұны:





  1. Мақсаты

  2. Қолданылу саласы
  3. Терминдер, анықтамалар және қысқартулар

  4. Жауапкершілік және өкілеттілік


  5. Сипатталуы

  6. Жазбалар

  7. Дәйектемелер






1 Мақсаты

Негізгі шара М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетіндегі экологиялық аспектілер қызметінің қоршаған ортаға әсер ету маңызын және идентификациялау тәртіптерін реттейді (әрі қарай мәтін бойынша - БҚМУ).

Осы шараны жүзеге асыру кезінде, идентификацияланған маңызды экологиялық аспектілер, экологиялық менеджмент жүйесі қызметіндегі жоспарлау үрдісінде пайдаланылады.


2 Қолданылу саласы


2.1 Осы шара БҚМУ қызметінің барлық саласына және экологиялық аспектілердің әсерін бағалайтын және идентификациялау үрдісіне қатысатын БҚМУ қызметкерлердің барлығына таралады.


3 Терминдер, анықтамалар және қысқартулар



3.1 Терминдер


3.1.1 Осы шарада қолданылатын термин және анықтамалар ҚР СТ ИСО 9000-2007 Сапа менеджмент жүйелері. Негізгі ережелер және сөздік, ҚР СТ ИСО 14001-2006 Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен басшылық, ҚР СТ ГОСТ Р ИСО 14050-2000 Қоршаған ортаны басқару жүйесінің талаптары және қолданылу басшылығы. Сөздік стандарттарына сәйкес келеді.

3.1.2 Үрдісті сипаттау кезінде келесі терминдер пайдаланылады:

Экологиялық аспект – қоршаған ортаға әсер ете алатын ұйымның қызметінің, оның өнімінің немесе қызмет көрсетуі элементтері.


Маңызды экологиялық аспект – қоршаған ортаға едәуір әсер етуге қабілетті аспект.

Тікелей әсер ете алатын экологиялық аспектілер/ әсерлер – бұл ұйым қадағалай алатын және оның қызметімен, өнімімен, тікелей байланысты аспектілер/әсерлер.

Тікелей емес экологиялық аспектілер/әсерлер - ұйымның қызметімен, өнімімен тікелей байланысты емес, бірақта ұйым әсер ете алатын ұйымның аспектілерімен/әсерлері, (Мысалы: келісілген міндеттер арқылы жеткізушілерге әсер ете алады).

Тарихи экологиялық аспект – кәсіпорынның өткен өндірісімен байланысты,тікелей емес экологиялық аспект.

Маңызды критериялар – экологиялық аспектілердің маңыздылығын анықтау кезіндегі ұйыммен назарға алынатын, қоршаған ортаға әсер ететін әсерлердің, санды және сапалы сипаттамасы.

Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі – ұйымның қоршаған орта саласындағы өз міндеттерін орындауға және экология менеджмент жүйесінің ҚР СТ ИСО 14001-2006 Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен басшылық стандарттын талаптарын орындалуына кепіл беретін және басқа міндеттеріне қарамай, жауапты өкілеттігі бар тұлға. (Өзгертілген редакция, Өзг.№2, 3).


3.2 Қысқартулар


Үрдісті сипаттау кезінде орфография ережелерімен қарастырылған және СМЖ/ЭМЖ 04.01 Құжаттамаларды басқару шарасында көрсетілген қысқартулар пайдаланылады.

4 Жауапкершілігі және өкілеттілігі



4.1 Жауапкершілікті және өкілеттілікті белгілеу

4.1.1 БҚМУ ректоры экологиялық аспектілер Реестрін бекітеді;

4.1.2 Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі экологиялық аспектілерді идентификациялаудын толық қамтылуына және құрастырудың дұрыстылығына жауапты;

4.1.3 Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі БҚМУ бөлімшілері басшыларының көмегімен ақпаратты бөлімшілерге жеткізуге жауапты.

(Өзгертілген редакция, Өзг.№4).



5 Сипатталуы


5.1 Жалпы ережелер

Жоспарланған экологиялық аспектілерді идентификациялау және қазіргі кезде өткізіліп жатқан шаралардың барлық қызметтерінің түрлеріне, өнімдеріне, қызметтеріне әсер етуін бағалануы үш жылда бір рет өткізіледі.

Жоспардан тыс сәйкестендіруді және олардың маңыздылығын бағалауды өткізу шешімі келесі жағдайларда қабылданады:

- ұйым қызметінің тегі, үрдісі, атауы және қызметтер номенклатурасы өзгертілген кезде;

- нормативті-құқықтық және басқа да экологиялық талаптардың өзгеруі;

- 5.3 пункті бойынша маңыздылығын бағалау әдістемесінің өзгеруі.

Жоғарғы басшылықпен ЭМЖ қорытындысын талдау нәтижесінде экологиялық аспектілерді идентификациялау қорытындысын қайта қарау қажеттілігі және олардың маңыздылығын бағалануы анықталуы мүмкін.

Экологиялық аспектілерді идентификациялау және олардың маңыздылығын бағалауды, өзгерістер енгізілген жерлерде жарым-жарты өткізуге болады.

Маңыздылығын бағалау әдістемесі өзгертілген жағдайда, қосымша идентификациясыз қайтадан бағалауға болады.

5.2 Үрдістің кіріс және шығыс мәліметтерінің құрамына, ресурстарына қойылатын талаптар


5.2.1 Экологиялық аспектілерді идентификациялау туралы шешімі кіріс мәлеметтері болып есептеледі.

5.2.2 Идентификацияланған экологиялық аспектілер шығыс мәліметтері болып есептелінеді.

5.2.3 Уақытпен және қиындықпен байланысты идентификацияланған экологиялық аспектілер, үрдіс орындалу кезінде қызметкерлерге қойылады.


5.3 Экологиялық аспектілерді идентификациялау және олардың маңыздылығын бағалау


5.3.1 Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі экологиялық аспектілерді идентификациялау және олардың маңыздылығын бағалау бойынша, Сапа және экология Кеңесінің мәжілісін өткізеді.

5.3.2 Маңыздылығын бағалау төменде аталған критериялар негізінде Сапа және экология Кеңесінің мәжілісінде эксперттік жолмен өткізіледі.


5.3.3 Атмосфераға шығарылынатын қалдықтарға байланысты аспектілерге критериялар:

1) Атмосфераға шығарылынатын қалдықтар нормативтерінің бұзылуы.

Егер қашан да болмасын аспект талаптары бұзылса әлде болмаса мүдделілік танытқан жақтардан негізделген талаптар болса әсер маңызды болып есептелінеді.

2) Шығарындылардың көлемі және улылығы бойынша анықталған шығарындылардың көлемі.

Осы мәннің негізінде және оқиғаның масштабын, маңыздылығын және ықтималдығын, қоршаған ортаға пайдаланатын технологиялық үрдістердің тәукелдерінің дәрежесі, мүдделік көрсеткен жақтардың және аспектілермен байланысты апаттық жағдайлардың жан-жақтылығы ескеріле отырып, аспектіні маңыздылар қатарына жатқызу шешімі қабылданады.

5.3.4 Қалдықтардың пайда болуымен байланысты аспектілер өлшемдері:

1) Қалдықтардың пайда болуының белгіленген нормативтерінің бұзылуы.

Егерде нормативтер бұзылатын болса, аспект маңызды, ал әсер елеулі болып есептеледі.

2) Шығарындылардың көлемі.

Осы мәннің негізінде, аспектілермен байланысты апаттық жағдайлардың пайда болу ықтималдығын, технологиялық үрдістерін ескере отырып, аспектіні маңыздылар қатарына жатқызу шешімі қабылданады

5.3.5 Материалды және энергетикалық ресурстарды пайдаланумен байланысты аспектілер өлшемдері:

Пайдалынған ресурстар көлемі, қоршаған ортаға қауіпі бар өндірістің технологиялық үрдістері, аспектімен байланысты апаттық жағдайлардың пайда болу мүмкіндігі.

Осы ақпараттың негізінде аспекті маңыздылар қатарына жатқызу шешімі қабылданады.

5.3.6 Апаттық және штатсыз жағдайлармен байланысты аспектілер өлшемдері:

Апаттық жағдайлардың мүмкін зардаптары және пайда болу ықтималдығы.

Осы ақпараттың негізінде аспектті маңыздылар қатарына жатқызу шешімі қабылданады.


5.4 Экологиялық аспектілер реестірін құрастыру

5.4.1 Сапа және экология Кеңесі мәжілісінің қорытындысы, атқарушы хатшымен экологиялық аспектілер Реестірі және қызметпен, өніммен, байланысты әсерлер түрінде рәсімделеді (ЭМЖ. 04.02.01 формасы бойынша). (Өзгертілген редакция, Өзг.№4).


5.4.2 Толтырылған Реестр Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкіліне келісілуге жіберіледі.


5.5 Экологиялық аспектілер реестіріне келісім алу


5.5.1 Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі экологиялық аспектілерді идентификациялаудын толық қамтылуын және құрастырудың дұрыстылығын тексереді.

Экологиялық аспектілер Реестрінің барлық тексерілінген өлшемдерге сай келген жағдайда Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі қолын қояды және бекітуге жібереді.

5.5.2 Егерде экологиялық аспектілердің Реестрі қандай болмасын өлшемдерге сай келмесе бөлімше жетекшісіне жетілдіруге жібіріледі.


5.6 Экологиялық аспектілер реестірін бекіту


5.6.1 5.3 п. берілген маңызды бағалау өлшемдерін басшылыққа ала отырып экологиялық аспектілер Реестрін ректор бекітеді.

Егерде экологиялық аспектілердің Реестрі қандай болмасын өлшемдерге сай келмесе бөлімше жетекшісіне жетілдіруге жіберіледі.


5.7 Бөлімшілерді ақпараттандыру

5.7.1. Экологиялық аспектілер Реестрі бекітілгеннен кейін Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілі БҚМУ бөлімшілері басшыларының көмегімен осы ақпаратты бөлімшілерге жеткізеді.

5.7.2 Экологиялық аспектілер Реестрінің түпнұсқасы Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілінде сақталады. Экологиялық аспектілер Реестрдің электрондық нұсқасы ішкі сайтта орналастырылған.

5.7.3 Экологиялық аспектілер Реестрі, экологиялық аспектілер екінші рет идентификацияланғаннан кейін күшін жояды. Күшін жойған реестрлер, күші барлардан бөлек сақталады. Күшін жойған реестрдің мұқаба бетінде, құжаттың күші жойғаны туралы жазба жасалынады, жазуды жасаған кісінің қолы және жазу жасалған уақыт қойылады.


6 Жазбалар



6.1 ЭМЖ.04.02.01 Экологиялық аспектілер реестрі.


7 Дәйектемелер


7.1 Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі.


7.2 ҚР СТ ИСО 9000-2007 Сапа менеджмент жүйелері. Негізгі ережелер және сөздік.

7.3 ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджмент жүйелері. Талаптар.

7.4 ҚР СТ ИСО 14001-2006 Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен басшылық. (Өзгертілген редакция, Өзг.№1, 2, 3, 5)

7.5 ҚР СТ ГОСТ Р ИСО 14050-2000 Қоршаған ортамен басқару; Сөздік

7.6 СМЖ/ЭМЖ.04.01 Әдістімелік нұсқаулары.Құжаттамаларды басқару.

Экологиялық қөрсеткіштер мониторингісі үрдісінің сипаттамасы


Үрдіс жеткізушісі

Кіріс мәліметтер

Сұлба

(үрдісті сипаттау)

Шығыс мәліметтер

Үрдіс

тұтынушысы

Шара

Жазбалар

БСЭӨ

БЖ



Экологиялық аспектілерді идентификациялау жөніндегі шешім




СЭК шешімі

СЭК

ЭМЖ 04.02

СЭК хаттамасы

СЭК

СЭК шешімі


Экологиялық аспектілер жобасы

СЭК

ЭМЖ 04.02

-


СЭК


БСЭӨ



Экологиялық аспектілер реестрі жобасы




Келісілген экологиялық аспектілер реестрі


БСЭӨ


ЭМЖ 04.02

-

Жалғасы

Үрдіс жеткізушісі

Кіріс мәліметтері

Сұлба

(үрдісті сипаттау)

Шығыс мәліметтері

Үрдіс тұтынушысы

Шара

Жазбалар

БСЭӨ


Келісілген экологиялық аспектілер реестрі








Бекітілген экологиялық аспектілер реестрі

Р

ЭМЖ 04.02

Экологиялық аспектілер реестрі

ЭМЖ.04.02.01

КИ

Бекітілген экологиялық аспектілер реестрі

Экологиялық аспектілер реестрі туралы ақпараттандырылған бөлімшілер, ішкі сайттағы ақпарат

БЖ

персонал

ITБ

ЭМЖ 04.02

Оқыту хаттамасы,

сайтқа берілетін материалдарды тіркеу журналы

(Өзгертілген редакция, Өзг.№4)


Үрдіс қорытындысының өлшемдері

- экологиялық аспектілер реестрін уақытында бекіту;

- экологиялық аспектілер маңыздылығын дұрыс бағалаумаумен байланысты залал

Мониторинг әдістері және өлшемдер

Басшылықтың сапа және экология жөніндегі өкілінің экологиялық аспектілер реестрін уақытында және толық толтыруын қадағалау, негізгі үрдістегі қызметті бағалау әдісі болып табылады.

Сәйкестендірілген қауіптер

экологиялық аспектілерінің маңызын дұрыс бағаламау.



Бекітемін

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры

______________ Т.З. Рысбеков

_________________20__ ж.





Экологиялық аспектінің атауы

Негізгі мінездемелер

(қоршаған ортаға әсері)

Реттеу мүмкіндіктері

тікелей/жанама

Үрдіс

Бөлімше/учаске


Маңыздылығы

маңызды/ маңызы елеусіз

Экологиялық аспектіге қойылатын талаптары бар құжат

1

2

3

4


5

6

7

8

1

Атмосфераға шығарындыларға байланысты аспекттер

























2

Мердігер ұйымдар шығаратын төгінділерге байланысты аспектілер

























3

Қалдықтарды басқаруға байланысты аспектілер

























4

Шикізат және табиғи ресурстарды қолдануға байланысты аспектілер























5

Апатты жағдайлармен байланысты аспектілер


























Құрастырды: _____________ _______ __________ _________ 20__ж.

(лауазымы) (қолы) (аты-жөні ) (күні)

Келісілді: _____________ _______ __________ _________ 20__ж.

(лауазымы) (қолы) (аты-жөні ) (күні)

(Өзгертілген редакция, Өзг.№5)


«КЕЛІСІЛДІ»

Ғылыми-зерттеу жұмыстары және халықаралық байланыстар жөніндегі проректор

___________ З.К.Мухлисова

27.03.2006 ж.